Günlük yaşamımızda bu denli iç içe olduğumuz, insan zekasının bir yaratısı, belki de ilk yaratılarından biri kabul edilen sanatı nasıl tanımlayabiliriz? Dün ne deniyordu sanat için, bugün ne denmekte? Sanatı tanımlamak gerekir mi? Eğer sanat, insanlık tarihi kadar eski bir olgu ise, üzerine yapılan bunca tartışma nereden kaynaklanıyor? Benim sanat dediğime bir başkası niçin sanat değil diyor?
Buna benzer sayısız soru cümlesi ortaya koymak olanaklıdır. Soruları kavramın kendine değil, kavramı oluşturan temel öğelere yönlendirmek de bir başka yoldur: Sanatçı kimdir? Sanat eseri nedir? Kimin sanat eleştirisi ya da kimin sanata bakışı ölçüt olarak alınabilir? Gibi…
Sanat alanı ile ilgili soruların tümünü, zaman ve mekan açısından aynı geçerlilikte yanıtlamak, yanıtlayabilmek pek olanaklı gözükmemektedir. Bununla beraber, en azından, soruları daha anlaşılabilir hale getirmek, bu soruları belli bakış açılarına göre sınıflamak, daha aza indirgemek ve sonunda, kimisini de yok etmek için en temeli ilgilendirebilecek yanıtları bulmak, insan zekası için olanaklıdır.
Son olarak şu noktaya da değinmek gerekir. Bir toplumun iletişimi için, özellikle belli sözcükler üzerinde iyi ya da kötü bir anlam birliğine varmak da gerekli görülebilir. Aksi halde, bir toplumun en iyi tanıtıcısı olan, adeta o toplumun kimliği görevini yüklenen sanat, bir birliği değil, bir ayrışmayı simgeliyor durumuna düşebilir. Bu gerekçelerle bile, sanatın ne olduğu sorusu üzerinde durmanın kaçınılmazlığı savunulabilir.
“Sanat Nedir?” sorusuna Picasso tarafından “Sanat ne değildir ki!” şeklinde çok yoğun anlamlı bir yanıt verildiğini düşünülerek, burada söylenebilecek pek bir şey kalmayacaktır. Fakat, aynı Picasso, bir başka zamanda aynı soruya “Bilseydim onu kendime saklardım” biçiminde yanıt da verebiliyor.
Bu iki yanıt arasına neler girmez ki…
Sanatın ne olduğu ya da ne olmadığı Antik Çağ’dan bu yana tartışılagelmektedir. Platon’la başlatılabilecek bu tartışma bugün de sürmekte, hatta daha da yayılarak, yoğunlaşarak devam etmektedir.
“Sanat” sözcüğünü iki anlamda düşünmek daha uygun olur. Biri, genel anlamda sanat, diğeri özel anlamda sanat…

• Next Entry: Özel Anlamda Sanat